Hướng đặt bàn thờ đúng phong thủy: chọn hướng, vị trí và kích thước

Bàn thờ là nơi trang nghiêm nhất trong nhà Việt, nên khi chuyển nhà hay sửa nhà, câu hỏi đầu tiên của nhiều gia đình là "đặt bàn thờ hướng nào". Bài này gom lại những nguyên tắc phổ biến: hướng theo tuổi gia chủ, vị trí nên tránh và kích thước theo thước Lỗ Ban.

Phân biệt "vị trí" và "hướng" của bàn thờ

Hai khái niệm này hay bị lẫn:

• Vị trí (tọa): bàn thờ đặt ở góc nào của ngôi nhà, lưng bàn thờ tựa vào bức tường nào.
• Hướng: hướng mà mặt bàn thờ nhìn ra, tức là hướng ngược với hướng người đứng khấn đang nhìn vào.

Ví dụ bàn thờ đặt sát tường phía Bắc, mặt quay ra phía Nam thì bàn thờ "tọa Bắc, hướng Nam". Khi đo, bạn đứng giữa bàn thờ, lưng quay vào bàn thờ, nhìn thẳng ra phía trước và đọc la bàn.

Chọn hướng bàn thờ theo tuổi gia chủ

Theo Bát Trạch, mỗi người có bốn hướng tốt tùy cung phi (chi tiết trong bài Bát Trạch và cung phi). Với bàn thờ:

• Phục Vị được nhiều sách ưu tiên vì chủ về sự yên ổn, vững vàng, giữ nếp nhà. Đây cũng là hướng mà công cụ La bàn phong thủy của Thiên Tử Vi gợi ý cho bàn thờ.
• Sinh Khí, Thiên Y, Diên Niên cũng đều là hướng tốt, dùng được khi không đặt được hướng Phục Vị.
• Tránh để mặt bàn thờ nhìn về Tuyệt Mệnh, Ngũ Quỷ, Lục Sát, Họa Hại của gia chủ.

Một số trường phái nói "tọa cát hướng cát": cả vị trí lẫn hướng đều nên ở phía tốt. Thực tế nhà phố khó đạt cả hai, nên phần lớn gia đình ưu tiên hướng.

Lấy tuổi ai?

Thông thường lấy tuổi gia chủ, người trụ cột lo việc thờ cúng. Đó có thể là chồng hoặc vợ, tùy gia đình. Nếu nhà có trưởng họ hay người lớn tuổi chủ trì việc cúng, nhiều nơi lấy tuổi người đó.

Những vị trí nên tránh

Phần này phần lớn xuất phát từ sự tôn kính và tính thực tế, hơn là chuyện họa phúc:

• Lưng bàn thờ phải tựa tường chắc, không để trống phía sau, không kê sát cửa sổ hay vách kính.
• Không đặt dưới xà ngang, dầm lớn chạy ngang ngay trên bàn thờ.
• Tránh sát nhà vệ sinh, không chung tường với bồn cầu, không đặt bàn thờ ở tầng dưới ngay chỗ nhà vệ sinh tầng trên.
• Tránh sát bếp lửa hoặc để bếp đối thẳng bàn thờ, vì nóng, khói, dầu mỡ.
• Không đặt dưới gầm cầu thang hay chỗ người qua lại liên tục.
• Không đối diện gương lớn hoặc để gương chiếu thẳng vào bàn thờ.
• Nhà nhiều tầng thường đặt phòng thờ ở tầng trên cùng để không ai sinh hoạt phía trên. Chung cư thì chọn bức tường yên tĩnh, ít người đi lại.

Về việc bàn thờ có được nhìn thẳng ra cửa chính hay không, các ý kiến không thống nhất: nhà thờ họ truyền thống thường đặt chính giữa, nhìn ra cửa; nhiều nhà ở hiện nay lại tránh để cửa chính đối thẳng bàn thờ cho bớt gió bụi và giữ sự kín đáo. Bạn có thể cân nhắc theo bố cục thực tế.

Kích thước bàn thờ theo thước Lỗ Ban

Đồ thờ được đo bằng thước 38,8 cm (thước âm phần). Thước này chia 10 cung lớn, mỗi cung dài 3,88 cm, gồm 6 cung tốt (Đinh, Vượng, Nghĩa, Quan, Hưng, Tài) và 4 cung xấu (Hại, Khổ, Tử, Thất). Các kích thước sau đều rơi vào cung tốt khi tra bằng công cụ Thước Lỗ Ban:

Bàn thờ gia tiên

Ví dụ một bộ thông dụng: cao 127 cm, rộng 153 cm, sâu 81 cm. Lưu ý 217 cm cũng là số hay gặp nhưng chỉ cách mép cung Quan khoảng 3 mm, sai số thi công nhỏ là đã sang cung khác. Với những số sát mép như vậy, nên tra lại trên công cụ và chọn số an toàn hơn.

Bàn thờ Thần Tài, Ông Địa

Bàn thờ Thần Tài thường đặt dưới đất, gần cửa chính, mặt nhìn ra cửa. Các kích thước hay dùng: rộng 48 cm (Vượng) hoặc 61 cm (Quan), sâu 48 cm (Vượng), cao 68 cm (Hưng).

Kích thước nên đo trên thành phẩm: chiều cao tính từ sàn đến mặt bàn, chiều rộng và sâu đo mặt bàn. Đo xong hãy kiểm tra cả cung nhỏ trong công cụ nếu bạn muốn chi tiết hơn.

Một vài lưu ý khi sắp đặt

• Bát hương đặt chính giữa, ảnh thờ phía sau, đèn và lọ hoa cân đối hai bên. Không cần bày quá nhiều đồ.
• Giữ bàn thờ sạch, không để đồ vật linh tinh, giấy tờ lên bàn thờ.
• Khi chuyển bàn thờ, nhiều gia đình làm lễ khấn xin phép trước. Bạn có thể tham khảo bài khấn trong trang Văn khấn cổ truyền.

Câu hỏi thường gặp

Không đặt được hướng tốt thì có sao không?

Thờ cúng quý ở lòng thành. Phong thủy là tri thức tham khảo, chưa được khoa học chứng minh khả năng định đoạt may rủi. Nếu không gian không cho phép, một bàn thờ sạch sẽ, vững chãi, ở chỗ yên tĩnh đã là đủ trang nghiêm.

Bàn thờ có cần xem năm, xem ngày khi lắp không?

Nhiều gia đình chọn ngày tốt để an vị bàn thờ, nhất là khi về nhà mới. Bạn có thể dùng công cụ Xem ngày tốt để lọc ngày theo tuổi.

Hai vợ chồng khác nhóm Đông, Tây tứ mệnh thì đặt bàn thờ theo ai?

Thường theo người trụ cột lo việc thờ cúng. Nếu cả hai cùng lo, có thể chọn hướng nằm trong nhóm tốt của người này mà không phải Tuyệt Mệnh của người kia để dung hòa.