- Nguyên danh
- 窮通寶鑑
- Tác giả
- Gốc là Lan Giang Võng (欄江網), khuyết danh; Dư Xuân Đài (余春台) đời Thanh chỉnh lý và đổi tên
- Thời đại
- Gốc khoảng Minh; bản Cùng Thông Bảo Giám lưu hành đời Thanh
- Nhóm
- Tứ Trụ – Mệnh lý
Về chữ “tương truyền”. Không rõ tác giả của Lan Giang Võng.
Vị trí trong lịch sử môn học
Lan Giang Võng là một bản sách chép tay lưu truyền trong giới thuật số. Đời Thanh, Dư Xuân Đài chỉnh lý, đặt tên mới là Cùng Thông Bảo Giám, nghĩa là “tấm gương quý soi lúc cùng lúc thông”. Đầu thế kỷ 20 sách còn được bình chú với tên Tạo Hóa Nguyên Thược; trang này không dùng phần bình chú hiện đại đó.
Điểm khác biệt của sách là tư tưởng “điều hậu”: một lá số sinh mùa đông lạnh giá cần hơi ấm của Bính hỏa, sinh mùa hạ nóng bức cần nước của Nhâm, Quý. Thay vì đếm thập thần, sách hỏi “cái cây này, vào tháng này, cần gì để sống tốt?”.
Cấu trúc sách
- Tổng luận ngũ hành bốn mùaMộc, Hỏa, Thổ, Kim, Thủy sinh ở xuân, hạ, thu, đông cần gì, kỵ gì.
- Mười can × mười hai tháng120 mục: Giáp mộc tháng Giêng, tháng Hai… mỗi mục nêu dụng thần chính, phụ và các trường hợp biến hóa.
Tư tưởng chính
Khí hậu là ưu tiên
Trước khi bàn mạnh yếu, hãy xem lá số lạnh hay nóng, khô hay ẩm.
Hình ảnh tự nhiên
Mỗi can được ví như một vật cụ thể: Giáp là cây lớn, Ất là hoa cỏ, Bính là mặt trời, Quý là mưa móc… giúp người học dễ hình dung.
Một tháng, nhiều trường hợp
Cùng Giáp mộc tháng Giêng vẫn chia nhiều trường hợp tùy can chi khác có lộ hay không.
Thực dụng
Sách giống bảng tra cứu cho người hành nghề, phù hợp để đối chiếu nhanh.
Trích đoạn nguyên văn
3 đoạn trích ngắn. Chữ Hán theo bản gốc (đã chuẩn hóa chữ dị thể), phiên âm Hán Việt, dịch nghĩa và lời giải do Thiên Tử Vi biên soạn.
春月之木,漸有生長之象。初春猶有餘寒,當以火溫暖,則有舒暢之美。水多變剋,有損精神。重見生旺,必用庚金斲鑿,可成棟樑。
Phiên âmXuân nguyệt chi mộc, tiệm hữu sinh trưởng chi tượng. Sơ xuân do hữu dư hàn, đương dĩ hỏa ôn noãn, tắc hữu thư sướng chi mỹ. Thủy đa biến khắc, hữu tổn tinh thần. Trùng kiến sinh vượng, tất dụng Canh kim trác tạc, khả thành đống lương.
Dịch nghĩaCây mùa xuân dần có dáng sinh trưởng. Đầu xuân còn hơi lạnh, nên có lửa sưởi ấm thì cây mới vươn thoải mái. Nước nhiều lại thành hại, làm tổn tinh thần. Nếu gặp nhiều sinh trợ, cây quá tốt, thì phải dùng Canh kim đẽo gọt mới thành rường cột.
Lời giảiĐoạn mẫu cho tư duy điều hậu: lạnh thì cần ấm, quá tốt thì cần cắt tỉa. Câu “phải đẽo gọt mới thành rường cột” cũng là lời bàn về giáo dục và rèn luyện.
正月甲木,初春尚有餘寒,得丙癸逢,富貴雙全。癸藏丙透,名「寒木向陽」,主大富貴。
Phiên âmChính nguyệt Giáp mộc, sơ xuân thượng hữu dư hàn, đắc Bính Quý phùng, phú quý song toàn. Quý tàng Bính thấu, danh “hàn mộc hướng dương”, chủ đại phú quý.
Dịch nghĩaGiáp mộc sinh tháng Giêng, đầu xuân còn hơi lạnh; gặp được Bính và Quý thì giàu sang trọn vẹn. Quý ẩn trong chi, Bính lộ ra can, gọi là “cây lạnh hướng về mặt trời”, chủ giàu sang lớn.
Lời giảiBính sưởi ấm, Quý tưới gốc: một lá số cần cả hai. “Cây lạnh hướng mặt trời” là hình ảnh đẹp về người biết tìm điều ấm áp trong hoàn cảnh khó.
三春乙木,為芝蘭蒿草之物,丙癸不可離也。春乙見丙,卉木向陽,萬象回春,須癸滋養根基。
Phiên âmTam xuân Ất mộc, vi chi lan hao thảo chi vật, Bính Quý bất khả ly dã. Xuân Ất kiến Bính, hủy mộc hướng dương, vạn tượng hồi xuân, tu Quý tư dưỡng căn cơ.
Dịch nghĩaẤt mộc trong ba tháng xuân là loài cỏ thơm, hoa lan, cây cỏ dại; không thể rời Bính và Quý. Ất mùa xuân gặp Bính thì cỏ cây hướng về mặt trời, muôn vật hồi xuân; lại cần Quý để nuôi dưỡng gốc rễ.
Lời giảiSo với Giáp (cây lớn), Ất là thảo mộc mềm mại. Nhu cầu giống nhau (nắng và nước) nhưng cách dùng tinh tế hơn.
Ứng dụng trên Thiên Tử Vi
- Tứ Trụ: xem tháng sinh và ngũ hành nóng lạnh
- Lịch vạn niên: tiết khí quyết định tháng Tứ Trụ
- Đặt tên con theo hành cần bổ sung
Bài viết nên đọc thêm
Sách liên quan
Nguồn văn bản gốc
Văn bản: Cùng Thông Bảo Giám (窮通寶鑑), phần Giáp mộc và Ất mộc (nguyên văn, bỏ các chú thích trong ngoặc của người chép).
Đối chiếu: Bản chép trên blog.udn.com/DejaVu (các bài 《窮通寶鑑》甲木, 乙木).
Trích đoạn nguyên văn lấy từ tác phẩm đã thuộc phạm vi công cộng, mỗi đoạn ngắn và có chọn lọc. Phiên âm Hán Việt, bản dịch, lời giải và phần giới thiệu do Thiên Tử Vi tự viết, không dùng bản dịch hiện đại của người khác. Nội dung mang tính tham khảo văn hóa và chiêm nghiệm, không phải dự đoán khoa học.